Shuajb Aziz, Ali Abdurrahman, Nazmi Omer Jakup dhe Adem Ali të cilët u dënuan me vdekje pas një gjykimi të simuluar, u pushkatuan në një fshat në rrethin e Shkupit më 27 shkurt 1948
FURKAN ABDULA
Kaluan 74 vite nga ekzekutimi i katër anëtarëve të Lëvizjes Juxhel, nga ana e regjimit komunist në ish-Jugosllavi, të cilët ishin mbledhur për t’i ruajtur dhe mbajtur të gjalla vlerat fetare dhe kombëtare si dhe adetet dhe traditat e turqve në vend nga regjimi komunist.
Sipas informacioneve të përpiluara nga Anadolu Agency (AA), turqit muslimanë që në atë kohë jetonin në Maqedoni, filluan të mblidhen në vitin 1937 për t’i ruajtur dhe mbajtur të gjalla vlerat kombëtare dhe shpirtërore si dhe adetet dhe traditat. Organizata, e cila shihej si një lëvizje shoqërore e themeluar nga intelektualët turq të Maqedonisë në vitin 1941, u emërua “Juxhel” në vitin 1945.
Anëtarët themelues ishin; Shuajb Aziz, Sherafettin Ferid, Nazmi Omer, Muzaffer Ahmet, Fettah Sulejman Pasiç dhe Mehmet Dalip, ndërsa detyrën e kryetarit e mori Shuajb Aziz Efendiu, i cili mësimet i kishte marrë në Medresenë e Ataullah Efendiut në Shkup, ndërsa më pas në Universitetin El Ezher në Egjipt në degën e fikhut, kelamit, tasavvufit dhe filozofisë perëndimore.
Juxhelët, të cilët arritën përfitime shumë të rëndësishme për turqit e Maqedonisë, luajtën një rol të rëndësishëm në krijimin e shkollës, radios dhe gazetës së parë turke. Me nxitjen e Nazmi Ömer-it, gazeta e parë turke në vend “Gazeta Birlik” filloi të botohet më 23 dhjetor 1944.
Lëvizja gjithashtu ishte pionier i arsimit turk duke hedhur hapat e para të Shkollës Fillore “Tefeyyüz” në Shkup, e cila është ende aktive sot, si dhe në shtypjen e librave të leximit me alfabetin e ri turk dhe transmetimin e parë në gjuhën turke në Radion e Shkupit.
Pjesa e madhe e anëtarëve të lëvizjes intelektuale ishin mësues.
Katër anëtarë të Juxhelit u pushkatuan
Gjersa lëvizja akuzohej nga qeveria jugosllave e kohës për shkak të shqetësimit nga zhvillimet “për organizimin e turqve që jetonin në Maqedoni kundër Republikës Popullore të Maqedonisë duke krijuar një lëvizje terroriste-spiune dhe përgatitjen e një aksioni për ndryshimin dhe prishjen e rendit shtetëror”, në kuadër të përpjekjeve të eliminimit të të gjitha lëvizjeve nacionaliste në Jugosllavi, në vitin 1947 janë u arrestuan 17 anëtarë të lëvizjes ndaj të cilëve filloi gjykimi.
Seancat e anëtarëve të arrestuar të lëvizjes u mbajtën më 19 janar 1948. Thuhet se avokatët e caktuar nga qeveria në atë kohë nuk mundën të mbronin nga frika e burgimit, ndërsa të arrestuarit nuk mund të caktonin avokat. Për këta persona gjykata mori vendim më 25 janar 1948. Ky vendim për publikun është bërë i ditur nga altoparlantët nga sheshi i qytetit të Shkupit.
Shuajb Aziz, Ali Abdurrahman, Nazmi Omer Jakup dhe Adem Ali të cilët u dënuan me vdekje pas një gjykimi të simuluar, u pushkatuan në një fshat në rrethin e Shkupit më 27 shkurt 1948. Sot ende nuk dihet vendi i varrimit të 4 anëtarëve të vrarë të Lëvizjes Juxhel.
Të arrestuarit tjerë të Lëvizjes Juxhel u dënuan me burg nga 8 deri në 20 vite. Pas këtyre gjykimeve, shumë anëtarë të Lëvizjes Juxhel u dënuan me burgim nga 1 deri më 9 vjet dhe syrgjynosje nga 1 deri në 4 muaj, në kuadër të grupit të dytë dhe të tretë të paraburgimit dhe syrgjynosjes nga qeveria jugosllave. Anëtarët e lëvizjes të liruar nga burgjet kanë deklaruar se i janë nënshtruar llojeve të ndryshme të torturave.
“Jam viktimë e kombit tim”
Letra që kreu i Lëvizjes, Shuajb Aziz, i shkroi gruas së tij para se të pushkatohej, është zbuluar së fundmi. Letra e Shuajb Azizit në një letër çokollate përmbante këto mesazhe:
“Bashkëshortja ime e dashur, Nigar, fëmijët e mi Ylker, Turan Erktan dhe foshnja ime, tashmë unë jam duke u ndarë prej jush. Nuk u ngopa me ju. Kështu e ka shkruar fati. Nigar, t’u besosh fëmijëve të mi, të kujdesesh për to. Gjithmonë puthi, merru erë fëmijëve të mi. Mundohu që t’i arsimosh. Mos i le të jetojnë në atë shtëpi, mundohu në një ndërtesë tjetër. Me ndihmën e Reşit Akşar, ndoshta ju mund të gjeni një rrugë shpëtimi për fëmijët e mi. Pas sot, ata fëmijë nuk kanë baba, kanë vetëm nënën e tyre. T’i besojnë asaj. Ma bëni hallall, ma bëni hallall. Jam viktimë e kombit tim”.
Përjetimet e anëtarëve të Lëvizjes Juxhel kohëve të fundit ka qenë temë e shumë shkrimeve dhe dokumentareve, ndërsa çdo vit mbahen edhe programe përkujtimore./FolDrejt/